Relacja Nuncjusza w RPA: Promocja nowej książki

Dnia 15 czerwca 2026 roku w Regionalnym Seminarium Duchownym św. Jana Vianneya w Pretorii odbyła się promocja mojej książki „Południowa Afryka, moja miłość – część pierwsza (2024–2025)”.

Był to dla mnie wieczór pełen wdzięczności i wzruszeń. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Kościoła, wspólnot zakonnych, Departamentu Stosunków Międzynarodowych i Współpracy (DIRCO), korpusu dyplomatycznego oraz przyjaciele Nuncjatury Apostolskiej. Słowo wprowadzające wygłosił kardynał Stephen Brislin, arcybiskup Johannesburga i przewodniczący Konferencji Biskupów Afryki Południowej. Swoimi refleksjami na temat książki podzielili się również ks. Chris Townsend, kanclerz archidiecezji Pretorii, oraz o. Russell Pollitt SJ, dyrektor Jesuit InstituteSouthAfrica.

Po moim wystąpieniu nadszedł czas na komentarze i pytania. Szczególnie ucieszyło mnie, że głos zabrało troje uczestników spotkania, dzieląc się swoimi spostrzeżeniami i doświadczeniami. Rozmowy były żywe, serdeczne i pokazały, jak wiele tematów poruszonych w książce znajduje odzwierciedlenie w codziennym życiu Kościoła i społeczeństwa w Afryce Południowej.

Następnie spotkanie przeniosło się do krużganków budynku Seminarium, gdzie przy skromnym posiłku, już w sposób nieformalny, trwała wymiana myśli. W tym czasie podpisywałem egzemplarze książki dla uczestników. Kiedy skończyłem, przy stole pozostali już tylko klerycy seminarium. Był to dla mnie szczególnie piękny moment – prosty, serdeczny i pełen nadziei.

To spotkanie pozostanie w mojej pamięci jako czas prawdziwej wspólnoty, życzliwości i wdzięczności. Dziękuję wszystkim, którzy swoją obecnością, słowem i modlitwą uczynili ten wieczór tak wyjątkowym.

Poniżej przedstawiam pełny tekst mojego wystąpienia w polskim tłumaczeniu, wygłoszonego podczas promocji mojej książki książki.

„Wasza Eminencjo, Wasza Ekscelencjo, Wasze Ekscelencje, Księża Prałaci, Księże Rektorze, Drodzy Przyjaciele!

Z wielką radością witam Państwa tego wieczoru i pragnę wyrazić moją serdeczną wdzięczność za Waszą obecność. Wasz udział sprawia, że to wydarzenie staje się czymś więcej niż zwykłą prezentacją książki – staje się prawdziwym momentem spotkania, przyjaźni i refleksji.

Pragnę przede wszystkim podziękować wszystkim tym, których hojność, zachęta i współpraca umożliwiły powstanie tej publikacji.

W sposób szczególny wyrażam moją głęboką wdzięczność Jego Eminencji Kardynałowi Stephenowi Brislinowi za życzliwe podjęcie się napisania Przedmowy do tej książki oraz za zaszczycenie nas dzisiaj swoim wykładem inauguracyjnym.

Moje szczere podziękowania kieruję również do o. Russella Pollitta SJ, ks. Chrisa Townsenda oraz pani Octavii Schubart za ich przemyślane i inspirujące prezentacje, które pozwoliły głębiej zrozumieć tematy, doświadczenia i aspiracje odzwierciedlone na kartach tej książki.

Jestem także wdzięczny Komisariatowi Ziemi Świętej w Republice Południowej Afryki za przygotowanie tej publikacji, Wyższemu Seminarium Duchownemu św. Jana Vianneya za tak serdeczne przyjęcie nas w swoich murach, a także księdzu prałatowi Giacomo Antonicellemu oraz pracownikom Nuncjatury Apostolskiej za ich oddaną i wierną służbę.

Wiele osób zadawało mi proste pytanie: O czym jest ta książka? Moja odpowiedź jest równie prosta: ta książka jest o miłości. Już sam jej tytuł to zdradza: „Afryko Południowa, moja miłości”. Co więcej, jak wskazuje podtytuł, jest to dopiero pierwsza część historii, która wciąż się rozwija.

Niektórym może wydać się czymś niezwykłym mówienie o miłości w kontekście dyplomacji. Dyplomacja kojarzy się zazwyczaj z negocjacjami, traktatami, interesami politycznymi oraz relacjami międzynarodowymi. Być może jednak współczesny świat cierpi właśnie dlatego, że zbyt rzadko mówi się o miłości, cnocie i odpowiedzialności moralnej w życiu publicznym.

Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z dnia 18 kwietnia 1961 roku przypomina nam, że ambasadorowie i nuncjusze są akredytowani przy głowach państw (art. 14). Jednak nuncjusz jest szczególnym rodzajem dyplomaty. Reprezentuje Ojca Świętego, Następcę św. Piotra, Biskupa Rzymu.

To naturalnie prowadzi nas do kolejnego pytania: dlaczego św. Piotr zajmuje tak wyjątkowe miejsce pośród Apostołów? Odpowiedź nie tkwi ani we władzy, ani w bogactwie, ani w ludzkim prestiżu, tkwi w miłości.

Po swoim Zmartwychwstaniu nasz Pan Jezus Chrystus zwrócił się do Szymona Piotra pytaniem, które rozbrzmiewa przez wieki:
„Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie więcej aniżeli ci?”
„Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham.”
„Paś baranki moje” (J 21,15).

Trzykrotnie Jezus zapytał Piotra, czy Go miłuje, i trzykrotnie Piotr odpowiedział z pokorą i ufnością. Dopiero wtedy Chrystus powierzył mu troskę o swoją owczarnię.

Misja Piotra rozpoczęła się od miłości.Dlatego również misja następców Piotra musi rozpoczynać się od miłości. Apostoł Jan, kontemplując tajemnicę Boga, przekazał ludzkości jedną z najgłębszych definicji, jakie kiedykolwiek zapisano: „Bóg jest miłością: kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim” (1 J 4,16).

Natychmiast jednak pojawia się kolejne pytanie: Co to znaczy kochać? Ludzkość od wieków rozważa tę tajemnicę poprzez filozofię, literaturę, poezję, teologię i sztukę. Na ten temat napisano całe biblioteki, a mimo to pytanie pozostaje niewyczerpane.

Sam Chrystus daje nam odpowiedź: „Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich” (J 15,13). Miłość oznacza oddanie własnego życia.

Większość z nas nigdy nie zostanie wezwana do złożenia swojego życia w sposób dramatyczny czy heroiczny. Każdego dnia jesteśmy jednak zapraszani do tego, by ofiarować coś z siebie: nasz czas, naszą uwagę, naszą cierpliwość, nasze współczucie, naszą gotowość słuchania i towarzyszenia innym. W tym sensie każde autentyczne spotkanie jest aktem miłości.

Ta książka jest pod wieloma względami zbiorem właśnie takich spotkań. Za każdą stroną kryje się człowiek.Za każdym artykułem kryje się historia. Za każdą refleksją stoi spotkanie ze wspólnotą, kulturą, rodziną, kapłanem, siostrą zakonną, młodym człowiekiem, przywódcą politycznym, dyplomatą lub wiernym parafianinem. Każdy tekst narodził się z dialogu. A dialog, jak naucza Papież Leon XIV w swojej encyklice „Magnifica Humanitas”, jest jednym z podstawowych narzędzi budowania pokoju i ochrony godności człowieka.

Ojciec Święty przedstawia dyplomację nie tylko jako technikę relacji międzynarodowych, lecz jako szlachetną służbę na rzecz pokoju, sprawiedliwości i dobra wspólnego. W świecie zranionym konfliktami, podziałami i brakiem zaufania dyplomacja musi chronić przestrzenie, w których ludzie mogą się spotykać, słuchać siebie nawzajem i poszukiwać wzajemnego zrozumienia.

Według Papieża Leona XIV dyplomacja powinna być:
a) drogą dialogu;
b) narzędziem pokoju;
c) obroną współpracy międzynarodowej;
d) świadectwem odpowiedzialności etycznej;
e) oraz głosem tych, którzy cierpią z powodu wojny, ubóstwa, przemocy i wykluczenia.

Prawdziwa dyplomacja nie dąży do triumfu jednej strony nad drugą. Jej celem jest pojednanie. Nie opiera się na logice siły, lecz na kulturze spotkania. Nie kieruje nią lęk, ale inspiruje ją nadzieja. W tej samej encyklice Papież Leon XIV pisze: „Słowa posiadają ogromną moc, czego doświadczamy w naszych codziennych relacjach; wypowiedziane słowa mogą zmienić nasze samopoczucie na lepsze lub na gorsze” (Magnifica Humanitas, 214).

Nie wiem, jak wielką moc mają moje własne słowa. Wiem jednak, że słowa mają znaczenie. Słowa mogą ranić, ale mogą także uzdrawiać. Słowa mogą dzielić, ale mogą również jednoczyć. Słowa mogą gasić nadzieję, ale mogą też ją na nowo rozpalać. Dlatego właśnie pragnąłem zachować niektóre słowa wypowiedziane podczas pierwszych lat mojej misji w Afryce Południowej.

Starożytni Rzymianie mądrze zauważyli: Verba volant, scriptamanent — „Słowa ulatują, pismo pozostaje”. Wiele przemówień znika w chwili, gdy zostają wygłoszone. Niektóre refleksje zasługują jednak na to, by pozostać – nie dlatego, że są niezwykłe, lecz dlatego, że narodziły się ze szczerych spotkań z niezwykłymi ludźmi.

Ta książka nie jest więc przede wszystkim o mnie. Jest o narodach Afryki Południowej: Republiki Południowej Afryki, Lesotho, Namibii, Eswatini i Botswany. Jest o wierze, której byłem świadkiem w katedrach i kaplicach, w seminariach i szkołach, w szpitalach i domach, w tętniących życiem miastach i odległych wspólnotach wiejskich. Jest o nadziei, którą spotkałem pośród ludzi zmagających się z ubóstwem, niepewnością i trudnościami, a którzy mimo wszystko nadal ufają Bożej Opatrzności. Jest o hojności, wielkości ducha, radości i duchowym bogactwie narodów, które przyjęły mnie z otwartym sercem.

Przede wszystkim jednak jest o przekonaniu, że Bóg nadal kroczy wraz ze swoim ludem. W świecie często przytłoczonym złymi wiadomościami, konfliktami i niepewnością potrzebujemy przypomnienia, że dobro wciąż istnieje, że dialog nadal jest możliwy i że nadzieja jest silniejsza od lęku.

Jeżeli te strony pomogą choć jednej osobie głębiej uwierzyć w wartość dialogu, pełniej docenić piękno ludzkiego spotkania lub na nowo odkryć obecność Boga w codziennym życiu, wówczas ich cel zostanie osiągnięty. Dlatego dziś, z głęboką wdzięcznością i szczerą nadzieją, oddaję tę książkę w ręce jej czytelników.

Czynię to z tym samym przekonaniem, które wyraził św. Paweł, gdy rozważał to, co ostatecznie pozostaje: „Tak więc trwają wiara, nadzieja i miłość – te trzy; z nich zaś największa jest miłość” (1 Kor 13,13).

Niech te strony umacniają naszą wiarę. Niech odnawiają naszą nadzieję. A nade wszystko niech inspirują nas do głębszej miłości: Boga, siebie nawzajem oraz świata powierzonego naszej trosce. Dziękuję za Waszą obecność, przyjaźń i wsparcie. Niech Pan Bóg obficie Wam błogosławi.

✠ Henryk M. Jagodziński
NUNCJUSZ APOSTOLSKI W RPA, LESOTHO, NAMIBII, ESWATINI i BOTSWANIE

Pretoria, dnia 15 czerwca 2026 r.