Refleksje Nuncjusza Apostolskiego: Rozpoczęcie Plenarnego Posiedzenia SACBC w Pretorii

W dniach 20–27 stycznia 2026 roku w Pretorii odbywa się Plenarne Posiedzenie Konferencji Biskupów Katolickich Południa Afryki [Southern African Catholic Bishops’ Conference (SACBC)], w skład, której oprócz RPA, wchodzą także Botswana i Królestwo Eswatini.

Jest to dla Kościoła w Afryce Południowej czas szczególnego rozeznania, modlitwy i wspólnej odpowiedzialności za drogę, którą Duch Święty prowadzi Lud Boży w tym regionie świata. Dla mnie, jako Nuncjusza Apostolskiego, udział w tym zgromadzeniu stanowi zawsze cenny moment spotkania z pasterzami Kościoła, wsłuchiwania się w ich troski oraz dzielenia się nadzieją płynącą z jedności z Kościołem powszechnym.

Pierwszy dzień obrad – Eucharystia i słowo rozeznania

Pierwszy dzień Posiedzenia Plenarnego, 21 stycznia, rozpoczął się w sposób najwłaściwszy dla życia Kościoła – od wspólnego sprawowaniaMsz św. O godzinie 16:30 zgromadziliśmy się na Mszy Świętej w kaplicy RegionalnegoSeminarium św. Jana Vianneya w Pretorii. Był to czas modlitwy, zawierzenia oraz prośby o światło Ducha Świętego na dni wspólnego rozeznawania i obrad. Mszy św. przewodniczył J.Em. kard. Stephen Brislin, arcybiskup Johannesburga i Przewodniczący SACBC. 

Kazanie wygłosił J.E.bp Victor Phalana,biskup diecezji Klerksdorp, który swoim słowem wprowadził nas głęboko w duchowy klimat synodalnej drogi Kościoła. Odwołując się do Ewangelii św. Jana, ukazał Ducha Świętego jako Parakleta – Orędownika i Pocieszyciela, Tego, który stoi przy Kościele w chwilach próby, umacnia w doświadczeniach cierpienia i przemawia w obronie wierzących, gdy są niezrozumiani lub oskarżani.

Biskup Phalana przypomniał, że Kościół istnieje dzięki Duchowi Świętemu, a jego 75-letnia droga w Afryce Południowej jest przede wszystkim owocem wierności Boga, a nie jedynie ludzkiego wysiłku. Podkreślił, że trwanie w Chrystusie oznacza także gotowość do udziału w Jego odrzuceniu przez świat – czy to w formie bezpośrednich prześladowań, czy w cichych, codziennych ofiarach związanych z wiernym życiem chrześcijańskim.

Szczególnie mocno wybrzmiało wezwanie do uczciwego rozeznania w kontekście jubileuszu 75-lecia ustanowienia hierarchii katolickiej w Afryce Południowej. Kaznodzieja zachęcał, aby ten jubileusz nie był jedynie okazją do wspominania przeszłych osiągnięć, lecz momentem prawdy i nawrócenia: pytaniem o to, dokąd Kościół zmierza dziś – czy rzeczywiście idzie naprzód, czy zatrzymuje się w miejscu, czy też traci orientację.

Wzywając do odbudowy koinonii, przypomniał, że Kościół jest wspólnotą pojednania, przebaczenia i wzajemnego szacunku. Odnosząc się do odpowiedzialności pasterzy, podkreślił znaczenie diakonii, czyli przywództwa rozumianego jako służba, oraz synodalności jako drogi wspólnego rozeznawania pod przewodnictwem Ducha Świętego. W szerszym kontekście społecznym zaznaczył, że ludzie oczekują od biskupów jasnego i odważnego głosu wobec wyzwań moralnych, społecznych i politycznych.

Ta pierwsza Eucharystia nadała całemu Posiedzeniu Plenarnemu wyraźny kierunek duchowy. Stało się jasne, że synodalność nie może być oderwana od nawrócenia serca, odnowy komunii i gotowości do służby. W ciszy kaplicy i w świetle Słowa Bożego zostaliśmy zaproszeni, aby pozwolić Duchowi Świętemu prowadzić Kościół – nie według naszych lęków czy ambicji, lecz według woli Boga.

Sesja otwierająca i temat obrad

Następnego dnia, w Khanya House (siedzibie SACBC) w Pretorii, wraz z księdzem prałatem Giacomo Antonicellim, Sekretarzem Nuncjatury Apostolskiej, uczestniczyłem w sesji otwierającej obrady plenarne. Tegoroczne zgromadzenie biskupów odbywa się pod hasłem „Synodalność i misja”, które bardzo trafnie oddaje aktualne wyzwania duszpasterskie i eklezjalne Kościoła w Afryce Południowej.

Podczas mojego wystąpienia na sesji plenarnej przekazałem zgromadzonym kardynałom, arcybiskupom, biskupom oraz wszystkim uczestnikom serdeczne pozdrowienia i zapewnienie o duchowej bliskości Ojca Świętego Leon XIV. Papież z głęboką troską pasterską śledzi życie i misję Kościoła w Afryce Południowej i dziękuje za wierność Ewangelii oraz hojną służbę Ludowi Bożemu.

Zwróciłem uwagę, że temat synodalności i misji znajduje się w centrum posługi Piotrowej obecnego Następcy św. Piotra. Synodalność uczy słuchania, budowania komunii i wspólnego podążania drogą wiary, natomiast misja przypomina, że Kościół nie istnieje dla samego siebie, lecz jest posłany, aby głosić Ewangelię wszystkim narodom. Jednym z najważniejszych wymiarów tej misji pozostaje ewangelizacja – dzielenie się Dobrą Nowiną o Jezusie Chrystusie w każdym kontekście kulturowym i społecznym.

Odniosłem się również do wydarzeń, które naznaczyły ostatnie miesiące życia Kościoła powszechnego. Wspomniałem z wdzięcznością pontyfikat papieża Franciszka – pasterza prostoty, prorockiej odwagi i niestrudzonego zaangażowania na rzecz ubogich, pokoju i pojednania. Jego szczególna bliskość wobec narodów Afryki pozostaje trwałym dziedzictwem.Jednocześnie podkreśliłem, że wybór papieża Leona XIV został przyjęty w Kościele z radością i nadzieją. Od początku swego pontyfikatu Ojciec Święty wzywa do jedności, dialogu oraz odnowionego zaangażowania na rzecz sprawiedliwości, pokoju i godności każdej osoby ludzkiej.

W swoim przemówieniu mocno zaakcentowałem, że synodalność nie jest celem samym w sobie ani procedurą o charakterze parlamentarnym. Jest ona stylem bycia Kościołem – drogą wspólnego słuchania Słowa Bożego, rozeznawania natchnień Ducha Świętego i wzajemnego towarzyszenia sobie w pokorze. Jedność Kościoła nie oznacza uniformizacji, lecz komunię w uprawnionej różnorodności, zakorzenionej w tej samej wierze apostolskiej.

Z uznaniem mówiłem o Kościele w Afryce jako darze dla Kościoła powszechnego – o jego młodości, żywotności, silnym poczuciu rodziny i wspólnoty. To właśnie tutaj synodalna droga może stać się szczególną przestrzenią towarzyszenia młodym i rodzinom oraz odkrywania darów, które Duch Święty już złożył w ich sercach.

Odnosząc się do obaw, że synodalność mogłaby osłabić autorytet pasterzy, podkreśliłem – w duchu nauczania Ojca Świętego – że jest wręcz przeciwnie. Synodalność nie umniejsza władzy biskupiej, lecz ją oczyszcza i pogłębia. W Kościele autorytet zawsze jest służbą, a prawda nie jest własnością jednostek, lecz owocem wspólnego poszukiwania w pokorze i miłości.Synodalność nie oznacza zmiany doktryny pod wpływem presji czy głosowania większości. Domaga się natomiast nawrócenia postaw: większej miłości, uważniejszego słuchania i bardziej wiarygodnego świadectwa życia. W czasach napięć i polaryzacji – zarówno w społeczeństwie, jak i wewnątrz Kościoła – może stać się drogą uzdrowienia i jedności.

Zawierzając owoce tego Plenarnego Posiedzenia wstawiennictwu Najświętszej Maryi Panny, modlę się, aby Duch Święty obdarzył pasterzy Kościoła mądrością, odwagą i pokojem. Niech Kościół w Afryce Południowej pozostanie wspólnotą, która słucha, służy i głosi Chrystusa – wiernie, odważnie i z radością.

✠ Henryk M. Jagodziński
NUNCJUSZ APOSTOLSKI W RPA, LESOTHO, NAMIBII, ESWATINI i BOTSWANIE

Pretoria, dnia 22 stycznia 2026 r.