Relacja Nuncjusza w RPA: Z wizytą w diecezji Witbank

We wtorek, 14 lipca 2026 roku, na zaproszenie pasterza diecezji Witbank, Jego Ekscelencji Księdza Biskupa Xolelo Thaddeusa Kumalo, udałem się z pierwszą wizytą do tej diecezji, należącej do metropolii Johannesburga. Jej stolica, Witbank, oficjalnie nosząca dziś nazwę eMalahleni, znajduje się około 120 kilometrów od Pretorii.

Miasto, położone w prowincji Mpumalanga, powstało pod koniec XIX wieku, a jego rozwój był ściśle związany z odkryciem i eksploatacją bogatych złóż węgla. Sama nazwa eMalahleni oznacza „miejsce węgla”. Do dziś miasto pozostaje jednym z ważnych ośrodków przemysłowych Republiki Południowej Afryki. Z jego historią związany jest także epizod z życia Winstona Churchilla, który podczas wojny burskiej, po ucieczce z niewoli w Pretorii, znalazł pomoc w tej okolicy w drodze do ówczesnego Lourenço Marques, dzisiejszego Maputo.

Historia diecezji Witbank sięga 1923 roku, kiedy wschodnia część Transwalu została oddzielona od Wikariatu Transwalu i powierzona misjonarzom, którzy należą dziś do Zgromadzenia Misjonarzy Kombonianów Serca Jezusowego. W 1948 roku Prefektura Apostolska Lydenburga została podniesiona do rangi wikariatu apostolskiego, a po ustanowieniu hierarchii kościelnej w Republice Południowej Afryki, w 1951 roku, stała się diecezją. W 1964 roku otrzymała nazwę Lydenburg-Witbank, a od 1988 roku nosi obecną nazwę diecezji Witbank. Jej rozległe terytorium obejmuje obszary położone w prowincjach Mpumalanga i Limpopo.

Centralnym punktem mojej wizyty była Msza Święta sprawowana o godzinie dziesiątej w katedrze Chrystusa Króla wraz z biskupem diecezjalnym i miejscowym duchowieństwem. Na początku Eucharystii przekazałem wszystkim zgromadzonym serdeczne pozdrowienia, zapewnienie o duchowej bliskości oraz Apostolskie Błogosławieństwo Ojca Świętego Leona XIV.

W homilii, nawiązując do Ewangelii o miastach Korozain, Betsaidzie i Kafarnaum, podkreśliłem, że każda łaska otrzymana od Boga jest jednocześnie zaproszeniem do przemiany i odpowiedzialności. Prawda ta w sposób szczególny odnosi się do biskupów i kapłanów, którym Chrystus powierzył głoszenie Słowa Bożego, sprawowanie sakramentów oraz troskę o powierzony im Lud Boży.

Zachęciłem kapłanów, aby nieustannie odkrywali na nowo piękno swojego powołania i z nadzieją pytali nie tylko o to, w jaki sposób wykorzystali dotychczas otrzymane łaski, lecz również o to, czego Bóg nadal pragnie dokonać w nich i poprzez ich posługę.

Wskazałem także na szczególne znaczenie jedności pomiędzy biskupem a kapłanami oraz braterskiej komunii całego prezbiterium. Kościół jest bowiem przede wszystkim wspólnotą, a jedność jego pasterzy stanowi czytelne i przekonujące świadectwo Ewangelii. W świecie naznaczonym ubóstwem, przemocą, samotnością i niepewnością kapłani są powołani, aby być świadkami chrześcijańskiej nadziei zakorzenionej w śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa.

Zachęciłem duchowieństwo diecezji Witbank, aby nie ulegało zniechęceniu, lecz z odnowionym entuzjazmem kontynuowało powierzoną mu misję. Chrystus nadal jest obecny pośród swojego ludu, Duch Święty prowadzi Kościół, Ewangelia nie utraciła swojej mocy, a kapłaństwo swojego piękna. Przed nami wciąż pozostaje droga i misja niesienia współczesnemu światu miłosierdzia oraz nadziei. Dlatego wezwałem wszystkich, aby szli naprzód razem — jako bracia jednego prezbiterium, słudzy jednej Ewangelii i świadkowie jednej nadziei.

Po Mszy Świętej, podczas przerwy na kawę, miałem okazję bliżej poznać miejscowych kapłanów i porozmawiać z nimi. Następnie w sali katedralnej wygłosiłem konferencję poświęconą pierwszej encyklice Papieża Leona XIV „Magnifica Humanitas”, zwracając szczególną uwagę na jej zastosowanie w życiu samego Kościoła.

Punktem wyjścia mojej refleksji uczyniłem słowa Ojca Świętego, według których nauka społeczna Kościoła jest nie tylko przesłaniem skierowanym do świata, lecz również „rachunkiem sumienia dla samego Kościoła”.

Podkreśliłem, że wszelkie struktury, urzędy, prawa i obowiązki w Kościele muszą pozostawać w służbie jego nadprzyrodzonej misji, dobra wspólnego i ostatecznie zbawienia dusz. Kościół nie jest bowiem jedynie instytucją ani systemem wzajemnych praw i obowiązków, lecz wspólnotą zjednoczoną w Chrystusie. Dlatego w sytuacjach trudności, napięć i nieporozumień nie możemy pytać jedynie o własne prawa, ale powinniśmy również szukać odpowiedzi na pytanie, czego wymagają od nas miłość, odpowiedzialność, komunia i dobro całego Kościoła.

Władza w Kościele jest diakonią, czyli służbą, natomiast kapłańskie posłuszeństwo nie oznacza rezygnacji z wolności, sumienia czy szczerego dialogu. Powinno być ono przeżywane w duchu wiary, odpowiedzialności i troski o jedność Kościoła. Wszyscy jesteśmy wezwani do nieustannego rachunku sumienia dotyczącego sposobu realizowania powierzonej nam misji.

Przypomniałem również, że Eucharystia, znajdująca się w centrum życia kapłańskiego, uczy nas logiki daru z siebie. Nie można głosić komunii, pielęgnując podziały, mówić o przebaczeniu, zachowując urazy, ani sprawować Ofiary Chrystusa, odrzucając wszelką osobistą ofiarę. Miłość chrześcijańska wymaga pokory, przebaczenia, cierpliwości i odpowiedzialności, a niekiedy również wyrzeczenia i poświęcenia.

Nawiązując do ostatniego rozdziału encykliki „Magnifica Humanitas”, wskazałem na konieczność przejścia od „kultury władzy” do „cywilizacji miłości”. Odpowiedzią na nadużycie władzy nie jest odrzucenie autorytetu, lecz jego przemiana w służbę; odpowiedzią na konflikty nie jest walka o zwycięstwo, lecz poszukiwanie prawdy, dobra wspólnego i komunii.

Zachęciłem wszystkich, aby wspólnie budowali Kościół, w którym władza jest służbą, wolność przeżywana jest w komunii, sprawiedliwość doskonalona przez miłość, a wszystkie struktury i działania pozostają podporządkowane najwyższemu prawu Kościoła — zbawieniu dusz: „Salusa nimarum suprema lex”.

Po moim wystąpieniu odbyła się bardzo interesująca dyskusja oraz szczere braterskie dzielenie się doświadczeniami i refleksjami. W spotkaniu uczestniczyli niemal wszyscy kapłani diecezji, w liczbie około czterdziestu. Następnie zasiedliśmy do wspólnego obiadu, dzieląc się nie tylko posiłkiem, ale również doświadczeniem kapłańskiego życia, troskami, nadziejami i przemyśleniami dotyczącymi przyszłości Kościoła.

Opuszczając Witbank, zabrałem ze sobą przede wszystkim obraz Kościoła żywego, który pomimo wielu wyzwań pragnie iść naprzód drogą Ewangelii. Takie spotkania przypominają mi, że prawdziwa siła Kościoła nie znajduje się jedynie w jego strukturach, programach czy instytucjach, lecz przede wszystkim w ludziach, którzy każdego dnia, często pośród trudności i bez rozgłosu, pozostają wierni Chrystusowi i powierzonej im misji.

Przyszłość Kościoła rodzi się właśnie z takich spotkań: ze wspólnej Eucharystii, ze słuchania Słowa Bożego, ze szczerej rozmowy, z gotowości do wzajemnego przebaczenia i z odwagi, aby razem szukać dróg prowadzących do większej jedności. Jestem przekonany, że wszędzie tam, gdzie biskup i kapłani potrafią iść razem, gdzie władza staje się służbą, a różnice nie niszczą braterstwa, Kościół staje się coraz bardziej wiarygodnym świadkiem Chrystusa.

Z Witbank wyjeżdżałem więc z wdzięcznością i nadzieją. Przed nami pozostaje wiele pracy, wiele wyzwań i zapewne wiele trudności. Jednak nie idziemy sami. Chrystus nadal prowadzi swój Kościół, Duch Święty nie przestaje działać w sercach ludzi, a Ewangelia wciąż posiada moc przemieniania świata. Naszym zadaniem jest pozostać wiernymi tej misji i cierpliwie budować, dzień po dniu, wspólnotę wiary, nadziei i miłości.

Bo ostatecznie przyszłość Kościoła nie zależy od tego, kto okaże się silniejszy, kto zwycięży w sporze lub kto obroni własne stanowisko. Przyszłość Kościoła zależy od naszej wierności Chrystusowi i od naszej zdolności do wspólnego budowania cywilizacji miłości. I właśnie z takim przekonaniem opuszczałem diecezję Witbank: że każda szczera rozmowa, każdy gest braterstwa, każda wiernie sprawowana Eucharystia i każda posługa podejmowana z miłością są ziarnami Królestwa Bożego. Być może ich owoców nie zobaczymy od razu, ale jeśli pozostaniemy wierni Chrystusowi i będziemy szli razem, ziarna te z pewnością wydadzą plon — dla dobra Kościoła, dla zbawienia dusz i dla budowania w świecie prawdziwej cywilizacji miłości.

✠ Henryk M. Jagodziński
NUNCJUSZ APOSTOLSKI W RPA, LESOTHO, NAMIBII, ESWATINI i BOTSWANIE

Pretoria, dnia 14 lipca 2026 r.